İlahi yazgı, Hacı Bayram velinin kentinde yeni bir devletin kurulmasını murad etmişti. Bu devlet cumhuriyet olacaktı. Sonsuza dek yaşayacak olan cumhuriyetimizin temelindeki sırrı sezmek  için tarih sayfalarını geriye doğru Çevirmemiz gerekecektir. ancak, o zaman cumhuriyetin gereğini takdir eder, birliğimizi, sevgimizi cumhuriyetimizin içinde yaşamaya mecbur olduğumuzu anlayabiliriz. Buradaki sırrı anlamayanlar ise kesin olarak yanılgıya düşerler.

Her ne kadar Türk ordusu Çanakkale Savaşını zaferle sonuçlandırmış ise de, müttefik devletler, mağlup oldukları için Osmanlı devleti de mağlup sayılmış ve Mondros mütarekesini imzalamak zorunda kalmıştır. Bu antlaşmaya dayanarak itilaf devletleri Boğazları geçerek İstanbul’u işgal etmiş, İngilizlerin desteğiyle Yunanlılar İzmir’e Çıkmış, İngilizler Musul’u işgal etmiş, Fransızlar da Trakya’ya girmişti. İngilizler,Fransızlar güneydoğu anadoluyu, Çukurova‘yı ele geçirirken İtalyanlar Antalya’ya girmişti mütareke gereğince Orduların büyük bir kısmı terhis edilmiş, stratejik noktalar ve silah depoları kontrol altına alınmıştı.

Avrupa, Anadolunun 1071’de alparslan tarafından ffethedilmesini, daha sonra da Türkleştirilmesini ve müslümanlaştırılmasını  bir türlü içine sindirememişti. Bunun için batı,  anadoluyu geri almak, tekrar hıristiyan yapmak üzere planlar yapmış, mücadeleler vermişti.

Bu yüzden Mondros mütarekesi (30 Ekim 1918) sonrasında hemen harekete geçtiler. Diğer bir ifadeyle üç-beş ihanet odakları elele vererek, nihayet dokuz asır süren bir mücadelenin sonunda, Anadolumuz ana yurdumuz İngilizlerin, Fransızların, İtalyanların ve yunanlıların işgaline uğramıştı.

Bu emperyalistler zannediyorlardı ki, uzun yıllar savaşmış, yorgun ve fakir düşmüş Türk milleti 
 istilaya karşı duramaz ve Türk Toprakları da kolayca paylaşılırdı.

Fakat gözardı ettikleri, unuttukları bir gerçek vardı. milletimizi zaferden zafere koşturan, başarıya ulaştıran ve tarih boyunca parlak zaferler kazanmasına sebep olan kalbindeki

sarsılmaz imanı, gönlünde taşıdığı vatan-millet sevgisi ve görev aşkı.

Milletimiz inanıyordu ki, Allah‘ın yardımı kendilerine mutlak ulaşacaktı. Çünkü yüce Rabbimiz kuranı Kerim’de zafer vaad ediyor ve şöyle buyuruyordu.

“Ey inananlar! gevşemeyin,mahzun olmayın, (üzülmeyin,) eğer gerçekten inanıyorsanız mutlaka galip geleceksiniz-(zira) En üstün sizlersiniz.” (Âli İmran; 3/139)

“Ey İman edenler! Eğer siz Allah’a yardım ederseniz(Emirlerini tutar, dinine uyarsanız) O da size yardım eder, ayaklarımızı sağlam tutar.(sizi galip getirir.(muhammet Suresi; 47/7)

Çanakkale’de, Sakarya’da, Dumlupınar‘da kazanılan zaferlerin, yazılan şeref destanlarının temelinde yatan gerçek, işte bu değerlerdir.. Milletimizi başarıya ulaştıran ruh.. İşte buruhtur.

Yunanlıların İzmir’i işgali üzerine, aynı gün 15 Mayıs 1919 günü Denizli müftüsü Ahmet Hulusi Efendi düzenlediği mitingde, Denizli halkına:” İşgal edilen memleket halkının silaha sarılması dini bir görevidir.“ Denizli ve çevresindeki halkı milli mücadeleye davet etmiştir.
18 Mayıs 1919 da Alacamescit’de toplanan Balıkesir İleri gelenleri müdafaa-i hukuk ve reddi ilhak cemiyetini kurmuşlardır.
Bu cemiyet, düzenlediği kongrelerle bütün bölgeyi kapsayan bir teşkilat olduğunu ortaya koymuş ve milli mücadelenin meşalesi olmuştur. Ayrıca, Balıkesir’de, bölgede ve yurtta kuvayi Milliye’nin sesini duyurmak amacıyla 16 Kasım 1919’da İzmir’e doğru adlı bir gazete çıkarmıştır.
Batı Anadolu’da kuvayi milliyeyi örgütleyen ve destekleyen bu cemiyetin yardımıyla 172. alay kumandanı Ali bey Çetinkaya yunanlara karşı ilk cepheyii 29 Mayıs’ta Ayvalıkta oluşturmuş, ilk kurşunu atmıştır. Çıkarma yapan yunan askerlerinin kıyıya adeta mıhlamıştır.

Bu cemiyet tespit ettiği hedeflerin tümünü gerçekleştirmiştir. Şubat ayı içinde Balıkesir’i ziyaret eden ve buradaki çalışmaları yakından gören Mehmet Akif ersoy, çok heyecanlanmış ve “zafere giden yol budur” demekten kendini alamamıştır.
Vatani kurtarmak için 16 Mayıs’ta İstanbul’dan yola çıkan Mustafa Kemal 19 Mayıs 1919 günü Samsun’a çıkmış, çalışmalarına başlamış milli mücadele ki  hedefi belirlemiştir.” Ya istiklal, ya ölüm”
Anadolunun her tarafında, Türk’ün” Ebet-Müddet” devletinin hürriyet ve istiklâlinin sonu olmayacağına inanan Türk evladı işgale karşı milli uyanış ve direniş hareketleri başlatmıştı. Cemiyetler kurulmuş, milis kuvvetler oluşturulmuştu. İzmir’de, Balıkesir’de, Antepte, maraşta, trakya’da... Kısaca düşmanın çıkarma yaptığı her yerde fiili milli mücadeleye başlamıştı. Mustafa Kemal de yapmış olduğu kongrelerle bu örgütleri birleştirerek düzenli bir ordu kurulması çalışmalarını sürdürüyordu. Yeni kurulacak Türkiye devletinin temellerini atıyordu.
Devam edecek. Mehmet emin bayar