Kişiler, aralarındaki uyuşmazlıkları çözümü için yargıya başvurduğunda, yargılamanın
başlayabilmesi için (özel durumlar hariç olmak üzere) devlet, yargılama giderleri ve harçları
peşinen almaktadır. Bu harçlar devletin o yargılamaya başlayabilmek için davacıya biçtiği
bedellerdir. Her yıl Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen oranlarda bu harçların artışı yapılır
ve ilan edilir. Yargılama giderleri de dava açılırken davacıdan avans olarak peşinen alınır.
Kabaca bir davada peşinen alınan gider avansı, davacı da dahil olmak üzere taraf sayısının 5
katı tutarındaki tebligat ücreti ve diğer giderler için yatırılan 400 TL’dir. Bugün itibari ile bir
adet normal tebligat 210 TL’dir. Bu harçları ve yargılama gideri peşinen dava açan kişiden
tahsil edilir. Yatırmaz ise yargılama başlamaz.
Peki, ülkemizde yargılamalar bu denli uzuyorken işin sonunda ne oluyor? Yatırılan harçlar ve
yargılama gideri, başta davayı açan kişiden tahsil edilirken işin sonunda haksız çıkan taraftan
alınarak davacıya verilmesine hükmedilmektedir. Ancak hüküm kurulurken nispi harçlarda
değişiklik gösterilmese de maktu harçlarda harcın yatırıldığı andaki bedel ne ise işin sonunda
o bedelin geri verilmesine hükmedilir. Bu durumu örnek ile açıklayacak olursak; 2019 yılında
açılmış bir hukuk davasında başvurma harcı 44,40 TL iken bu dosya 2025 yılında karara
çıktığında yine 44,40 TL üzerinden hüküm kurulur ve bu tutarın iadesine karar verilir. Faiz
veya tutar artışı/değişikliği mümkün değildir. Oysa 2025 yılında başvuru harcı 615,40 TL
olmuştur. Yani %1386 artmıştır. Tebligat ücreti 2019 yılının başında 14 TL iken bugün
itibariyle 210 TL’dir. %1500 artmıştır. Ancak hüküm kurulurken yargılama sırasında ödenen
tebligat ücreti yine ödendiği tarihte ne kadar ise o kadar hüküm kurulmaktadır. Burada
yargılama 6 yıl sürer mi denilmemelidir. Daha uzun süren yargılamalara dair dosyalarım
mevcuttur. Uygulanan bu yöntemi dava açanın adeta cezalandırıldığı bir yöntem olarak
görüyorum. Her ne kadar para miktarı az ise de günde binlerce kişi dava açmaktadır. Bu husus
zannımca değiştirilmelidir.
Peki, belirtiğimiz bu hususa çözümümüz nedir? Tarafımca davacı tarafından ödenen bu tutara
ya ödeme tarihinden itibaren faiz işletilmesi ya da hüküm kurulurken mevcut harç ne kadar
ise o miktar üzerinden hüküm kurulması gerekmektedir. Kaldı ki harçları Adalet Bakanlığı,
tebligat ücretini de Ulaştırma ve Alt yapı Bakanlığına bağlı PTT A.Ş. belirlemektedir. Yani iki
yargılama gideri de devletin kontrolündedir. İkisi de güvenli limanda olduğu için hüküm
kurulurken belirtilen çözümler esas alınabilir. Aksinin kabulü davacının davasında haklı
çıkması durumunda davacıyı cezalandırmak olacaktır. Çünkü ödediği miktar yargılama
sonunda değer kaybetmiş olacaktır. Bu hususun hukuk sistemimizi daha iyi bir duruma
getirmek adına faydalı olacağını düşünüyorum.