Sevgili Okurlarım…

Yaptığımız alışverişlerde satıcılar bazen pos cihazının arızalı olduğunu söyleyerek bizden mal veya hizmet bedelini verecekleri IBAN numarasına göndermemizi isteyebiliyor. Daha sık olan durum ise, yine satıcı veya hizmet sağlayıcıların kartla ödeme halinde ödemeleri gereken komisyon ücretini müşteriye yüklemek istemeleri.

Satıcıya kartla ödeme yapabilir miyiz? sorusunu yönelttiğimizde aldığımız cevap satıcının canı sıkılmış bir yüz ifadesi eşliğinde “yalnız komisyon keser, istersen IBAN vereyim oraya ödeme yap” olabiliyor. Oysaki, hem Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu hem de Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereği pos cihazı kullandıran işyerinin kart hamilinden “kartla ödeme farkı” “komisyon farkı” vb. adlar altında ek ödeme talep etmesi yasaktır.

Zira Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17. maddesi “Üye işyerleri, kart hamillerinin yapmış oldukları mal ve hizmet alımlarının bedelini banka kartı ya da kredi kartı ile ödeme taleplerini kabul etmek zorundadır.Bu zorunluluk indirim dönemlerinde de geçerlidir. Üye işyerleri, kart hamilinden kartın kullanılması dolayısıyla komisyon veya benzeri bir isim altında ilave bir ödemede bulunmasını isteyemez.” ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesi “Tüketiciden; kendisine sunulan mal veya hizmet kapsamında haklı olarak yapılmasını beklediği ve sözleşmeyi düzenleyenin yasal yükümlülükleri arasında yer alan edimler ile sözleşmeyi düzenleyenin kendi menfaati doğrultusunda yapmış olduğu masraflar için ek bir bedel talep edilemez.” şeklinde tüketiciye bu korumayı getirmiştir.

Ancak kasada ödeme yapacağımız sırada çoğu kez bu tartışmaya giremediğimiz için ya komisyon ücretini yüklenmeyi kabul ederek pos cihazı ile ödeme yapılmakta ya da “IBAN’a” gönderme talebi kabul edilmektedir. Satıcının IBAN’ına para gönderme her ne kadar çok masum bir durum gibi görünse de, aslında birçok hukuki riski beraberinde getirmektedir.

IBAN’ına para gönderdiğimiz kişi vergi mükellefi ise, bizim üzerimizden elde ettiği gelire yönelik vergisel yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği bilinemeyeceğinden böyle bir durumda IBAN’ına para gönderilen kişinin vergisel yükümlülüklerini yerine getirmemekten dolayı ceza alması ihtimalinde bu cezanın para gönderen kişiye de sirayet etme riski bulunmaktadır. Ancak bundan ziyade, son zamanlarda sıkça karşımıza çıkan bir diğer risk, dolandırıcılık suçlaması ile ceza yargılamasına karışma riskidir. Paranın gönderildiği hesabın yasa dışı faaliyetlerde kullanılması halinde para gönderen kişinin de bu faaliyetlere iştirak ettiği düşüncesi ile yargılamaya dahil edilmesi olasıdır.

Bu noktada karşımıza çıkan bir diğer durum da, IBAN ‘ın bir başkasına kullandırılmasıdır. Çok da yakından tanımadığınız birisi size hesabına bir para geleceğini, ancak hesaplarında bloke olması sebebiyle bu paranın da kendi IBAN’ına yatması halinde bloke edileceğini söyleyerek parayı yatıracak kişiye sizin IBAN’ınızı vermek ve sizin yatan parayı ATM’den çekerek kendisine vermeniz teklifinde bulunursa, bu teklifi kabul etmenin oldukça büyük sonuçları olabileceği düşünülerek hareket edilmelidir.

Bu duruma çok fazla rastlanmakta olup, genellikle IBAN’ınızı kullanmak isteyen kişinin asıl amacı sizin IBAN’ınızı köprü yaparak suçtan elde edeceği gelire kavuşmaktır. Yapılacak şikayet neticesinde veya re’sen soruşturma kapsamında paranın gönderildiği IBAN’ın size ait çıkması halinde otomatikman dolandırıcılık yargılamasının sanığı olmanız an meselesidir. Bu durumda IBAN’ınızı kullanan kişinin yakınınız olması, bu işlemin bir kere yapılmış olması hallerinde paranın borç olarak gönderildiği gibi savunmalara riayet edilebilirse de, bu kişinin çok iyi tanımadığınız, yakın ilişkinizin olmadığı birisi olması ve IBAN’a para gönderimi işleminin birden fazla kez yapılmış olması hallerinde “borç gönderme” veya “hesabı blokeli olduğu için yardım etme” savunması çok işe yaramamaktadır.

Bu gibi durumlar hiç beklemediğimiz bir anda başımıza gelip, sonucunda beraat edilse dahi hayat boyu unutamayacağımız stresler yaşamamıza sebep olabileceği için, kanaatimce bazen kınanmayı göze alarak çok iyi tanımadığımız insanlardan gelen bu tipte yardım taleplerini reddetmekte fayda bulunmaktadır.

Herkese iyi haftalar dilerim.