İnşaat projelerinde kullanılan beton ve agrega mevcut düzenlemelere ve kalite standartlarına uymak zorundadır. Agrega, kum çakıl karışımına denir. Büyüklükleri farklı farklı amaçlarına göre değişir. Genelde dolgu malzemesi olarak kullanılmaktadır ve diğer malzemelere destek olarak kullanılır. Ayrıca, betonu oluşturan malzemelerden birisidir. Beton üretiminde kullanılan kum, çakıl, kırma taş gibi malzemelerin genel adı agregadır. Beton içinde hacimsel olarak %60-75 civarında yer işgal eden agrega önemli bir bileşendir.
İnşaat sektöründe beton harç malzemesinden yol malzemelerine kadar geniş bir kullanım alanı vardır.
Tabiatta bulunan doğal şekillerine göre kum veya çakıl diye de adlandırılır.
Agrega tesisleri ürünleri için TS 706 EN 12620 Beton Agregaları, TS 13043 Yol Agregaları, TS 13242 Asfalt Agregaları veya TS 13139 Sıva Agregaları kapsamında CE Belgelendirmesi yaptırmak zorundadırlar.
Agregalar CE işaretlemesi için Yapı Malzemeleri Direktifi (89/106/EEC) kapsamında Sistem 2+ Uygunluk Değerlendirme Sistemine göre belgelendirilir.
Agregalarda aranan en önemli özellikler şunlardır:
· Sert, dayanıklı ve boşluksuz olmaları,
· Zayıf taneler içermemeleri (deniz kabuğu, odun, kömür… gibi)
· Basınca ve aşınmaya mukavemetli olmaları,
· Toz, toprak ve betona zarar verebilecek maddeler içermemeleri,
· Yassı ve uzun taneler içermemeleri,
· Çimentoyla zararlı reaksiyona girmemeleridir.
Agrega CE Belgesi Nasıl Alınır?
Agrega CE belgesi almak için öncelikle yetkili belgelendirme kurumu tarafından denetlenme gerçekleştirilmesi ve üretim düzeni ile ürünlerin belgelendirilmesi gerekir. Agrega üreticileri, ilgili standartta yapılan günlük, haftalık ve aylık deneyler için bir laboratuar kurmalıdırlar.
Sadece Beton ve Çimento Değil, Agrega da Standartlara Uygun Üretilmelidir:
Marmara Bölgesi başta olmak üzere, ülkemizde pek çok taş ocağı "beton agregası" üretme amacıyla faaliyette bulunuyor. Ancak, bunların çok azı yaptığı işin bilincinde; çok azının standartlara uygunluk belgesi, buna uygun donanımı ve kalifiye personeli bulunuyor. Bunlar, hizmet vermeyi hedefledikleri beton üreticilerine yararlı olamadıkları gibi, bilinçsiz ve ilkel üretim yöntemleriyle çevreyi de onarılmaz tahribatlara uğratıyorlar. Mevzuattaki karışıklık ve boşluklar da buna eklenince, konu içinden çıkılmaz bir hal alıyor.
Bugün pek çok beton üreticisi kuruluş, piyasadan standartlara uygun kaliteli agregayı, uygun koşullarda temin edemedikleri için yan birimler ya da şirketler kurup, taş ocakları işleterek, agregayı doğrudan üretme yoluna gidiyorlar.
Amaç, yalnızca betonun kendisinin değil, beton karışımına giren çimento dışındaki diğer malzemelerin de (agrega, katkı vb.) kalite sürecini izlemek ve bunu belgelemek; Türkiye Hazır Beton Birliği, üyelerinin, beton karışımına giren ve dışarıdan temin ettikleri tüm malzemelerde standartlara uygunluk belgesi aramalarını, standartlara uygunluğu belgelenmeyen beton karışım malzemelerini tercih etmemelerini öngörüyor.