Sevgili Okurlarım;

Yargılama esnasında hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olmayan, çözümlenmesinde teknik veya özel bilgi gerektiren, özel uzmanlığa dayanan konularda sık sık bilirkişi yardımına başvurulmaktadır. Hukuk ve ceza mahkemelerinde hakim tarafından bilirkişi yardımına başvurulabileceği gibi soruşturma aşamasında özel veya teknik uzmanlık gerektiren hususların aydınlatılması amacıyla Cumhuriyet Savcısı tarafından bilirkişi yardımına başvurulabilmektedir. Bilirkişi raporu hukukumuzda delil sıfatında değerlendirilmekte ise de kesin delil değil takdiri deliller sınıfında yer aldığından hakim kararında bilirkişi raporunu doğrudan uygulamak veya rapor ile aynı doğrultuda karar vermek zorunda değildir. Ancak teknik veya özel uzmanlık gerektiren konularda hakimin kararını gerekçelendirmesi ve temellendirmesi açısından bilirkişi raporu önemli bir delildir.

Bilirkişiler, bilirkişilik yaptıkları konularda uzmanlığını kanıtlamış olup Bilirkişi Bölge Kurulu’na bağlı bilirkişi listelerinde kayıtlı bulunmaktadır. Mahkeme tarafından bilirkişi deliline başvurulmak istendiğinde bilirkişinin hangi konuda rapor hazırlanmasının istediği de belirtilmek suretiyle bu listelerde yer alan bilirkişiler arasından görevlendirme yapılmaktadır. Yargılama esnasında bilirkişi görevlendirilmesine karar verilmesi halinde görevlendirilen bilirkişinin dava dosyasını veya yalnızca inceleme yapması istenilen bölümünü teslim alması, kendisine verilen süre içinde raporunu hazırlayarak dosyayı ve raporunu Mahkemeye ibraz etmesi gerekmektedir. Bilirkişilerin de hakimler gibi tarafsız olması gerekmekte olup taraflardan birisinin çıkarını savunmasını gerektirecek aile bağı veya farklı bir ilişkisi bulunması veya tarafsızlığına gölge düşürecek bir sebebin varlığı halinde bilirkişilerin bilirkişilikten çekinmesi gerekmektedir. Kanunda tanıklıktan çekinmeyi gerektiren haller bilirkişilikten de çekinmeyi gerektiren haller olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte hakimler için düzenlenen yasaklılık ve hakimin reddi sebepleri bilirkişiler için de geçerlidir. Ancak bilirkişinin aynı davada daha önce tanık olarak dinlenmiş olması ret sebebi olarak düzenlenmemiştir.

Hakim yargılama esnasında kendiliğinden bilirkişi deliline başvurabileceği gibi tarafların talebi üzerine de bilirkişi deliline başvurulabilmektedir. Tarafların bilirkişi raporuna itiraz etme hakkı bulunup hakimtarafların itirazlarını haklı gördüğü takdirde bilirkişi raporundaki eksikliğin veya yanlışlığın giderilmesi için   aynı bilirkişiden ek rapor alınmasına veya yeni bir bilirkişiden yeniden rapor alınmasına karar verebilecektir.

Kişinin çek üzerine attığı imzayı inkar etmesi halinde imzanın o kişiye ait olup olmadığının teknik yöntemlerle incelenmesi, bir gayrimenkulün güncel tarihteki rayiç bedelinin belirlenmesi, sözleşmede kararlaştırılan sürede tamamlanmadığı iddia edilen bir inşaatın tamamlanma oranının veya kalan sürede ne kadar kısmının  tamamlanabileceğinin tespit edilmesi, doktor hatası olduğu iddia edilen bir ameliyatta doktor hatasının bulunup bulunmadığının belirlenmesi, trafik kazası sonucu vefat etmiş bir kimsenin yakınlarının hak kazanacağı destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması gibi konular hakimin hukuk bilgisi ile çözümleyemeyeceği, bilirkişiye başvurulması ihtiyacı yaratan özel veya teknik uzmanlık gerektiren konulara örnek olarak verilebilecektir.

Bilirkişilere emeği karşılığında ödenen ücret yargılama giderlerinden sayılmakta olup, hukuk yargılamasında bilirkişi deliline başvurulmasını isteyen tarafça, ceza yargılamasında Savcılık veya mahkeme tarafından karşılanmakla birlikte yargılama sonunda davayı kaybeden taraftan tahsil edilmektedir.